บทเรียนธรรมศึกษา

บทที่ ๑: ทรงบำเพ็ญพุทธกิจในแคว้นมคธ

๑. ประทานการอุปสมบทแก่พระมหากัสสปะ

พระมหากัสสปะเดิมเป็นพราหมณ์ชื่อปิปผลิ เมื่อพบพระพุทธเจ้าที่ควงไม้ไทรในระหว่างเมืองนาลันทากับเมืองราชคฤห์ พระพุทธเจ้าทรงแสดงโอวาท ๓ ข้อ แล้วพระองค์ก็ทรงทำ **โอวาทปฏิคคหณูปสัมปทา** คือการอุปสมบทด้วยการรับโอวาทให้พระมหากัสสปะ

๒. มหาสันนิบาตแห่งพระสาวก (จาตุรงคสันนิบาต)

เกิดที่วัดเวฬุวัน ในวันมาฆบูชา ทรงแสดง **โอวาทปาติโมกข์** ซึ่งเป็นหัวใจของพระพุทธศาสนา (การไม่ทำความชั่วทั้งปวง, การทำความดีให้ถึงพร้อม, การทำจิตใจให้บริสุทธิ์)

๓. ทรงอนุญาตเสนาสนะ

เนื่องจากมีพระสงฆ์เพิ่มขึ้นมาก พระพุทธเจ้าทรงอนุญาตให้สร้าง **เสนาสนะ** (ที่อยู่อาศัย) และทรงบัญญัติวินัยเกี่ยวกับการอยู่อาศัย

๔. ทรงอนุญาตให้สงฆ์เป็นใหญ่ในกิจพระศาสนา

ทรงอนุญาตให้คณะสงฆ์สามารถทำการสังฆกรรมต่าง ๆ ได้เอง โดยเฉพาะการอุปสมบท (แทนการบวชด้วยวิธีเอหิภิกขุอุปสัมปทา)

๕. ทรงแสดงธรรมเรื่อง ทิศ ๖ (หน้าที่ต่อบุคคลรอบข้าง)

ทรงสอน **สิคาลกคหบดี** เกี่ยวกับหน้าที่ที่พึงปฏิบัติต่อทิศทั้ง ๖ ได้แก่:

**ทิศเบื้องหน้า:** บิดามารดา
**ทิศเบื้องขวา:** ครูอาจารย์
**ทิศเบื้องหลัง:** บุตรภรรยา
**ทิศเบื้องซ้าย:** มิตรสหาย
**ทิศเบื้องบน:** สมณพราหมณ์ (ผู้ถือศีล)
**ทิศเบื้องล่าง:** บ่าวไพร่ (ผู้ใต้บังคับบัญชา)

๖. ทรงแสดงธรรมเรื่อง เทวตาพลี

ทรงสอนว่า การทำบุญต่อเทพเจ้าหรือภูตผี (เทวตาพลี) ที่ถูกต้อง ไม่ใช่การเซ่นสรวง แต่คือ **การบำเพ็ญบุญกิริยาวัตถุ ๓** (ทาน ศีล ภาวนา) ที่เป็นเหตุให้ผู้ทำบุญเองได้ไปเกิดเป็นเทวดา