หมวด ๔:

บทที่ ๒: ธรรมหมวด ๔

๑. วุฑฒิ ๔ (ธรรมอันนำมาซึ่งความเจริญ)

• **สัตตธัมมัสสวนะ:** การฟังธรรมของสัตบุรุษ (คนดี)
• **สัปปุริสูปสังเสวะ:** การคบหากับสัตบุรุษ
• **โยนิโสมนสิการ:** การใช้ความคิดอย่างมีระบบ พิจารณาให้เห็นความจริงตามเหตุผล
• **ธรรมานุธรรมปฏิปัตติ:** การปฏิบัติธรรมให้สอดคล้องกับธรรม (ประพฤติธรรมสมควรแก่ธรรม)

๒. จักร ๔ (เครื่องนำพาชีวิตให้เจริญรุ่งเรือง)

• **ปฎิรูปเทสวาโส:** อยู่ในถิ่นที่สมควร (มีสภาพแวดล้อมที่ดี)
• **สัปปุริสูปนิสสยะ:** อาศัยสัตบุรุษเป็นที่พึ่ง (คบคนดี)
• **อัตตสัมมาปณิธิ:** ตั้งตนไว้ชอบ (ตั้งเป้าหมายและทำตัวให้เหมาะสม)
• **ปุพเพกตปุญญตา:** ความเป็นผู้ได้ทำบุญไว้ในชาติก่อน (เป็นแรงเสริมให้ชีวิตในปัจจุบันดีขึ้น)

๓. อคติ ๔ (ความลำเอียง ๔ ประการ)

• **ฉันทาคติ:** ลำเอียงเพราะรักใคร่ชอบพอ
• **โทสาคติ:** ลำเอียงเพราะโกรธหรือไม่ชอบใจ
• **โมหาคติ:** ลำเอียงเพราะความเขลาหรือความหลง
• **ภยาคติ:** ลำเอียงเพราะความกลัว

๔. ปธาน ๔ (ความเพียร ๔ ประการ)

• **สังวรปธาน:** เพียรระวังไม่ให้บาปเกิดขึ้นใหม่
• **ปหานปธาน:** เพียรละบาปที่เกิดขึ้นแล้ว
• **ภาวนาปธาน:** เพียรทำให้กุศลเกิดขึ้นใหม่
• **อนุรักขนาปธาน:** เพียรรักษากุศลที่เกิดขึ้นแล้วไม่ให้เสื่อม

๕. อธิษฐาน ๔ (ธรรมที่ควรตั้งมั่น)

• **ปัญญา:** ตั้งมั่นในความรอบรู้
• **สัจจะ:** ตั้งมั่นในความจริง
• **จาคะ:** ตั้งมั่นในการสละออก
• **อุปสมะ:** ตั้งมั่นในความสงบระงับ

๖. อิทธิบาท ๔ (ธรรมอันนำไปสู่ความสำเร็จ)

• **ฉันทะ:** ความพอใจในสิ่งที่ทำ
• **วิริยะ:** ความเพียรพยายาม
• **จิตตะ:** ความเอาใจใส่ ตั้งใจทำ
• **วิมังสา:** การไตร่ตรอง ทดสอบ หรือพิจารณาให้ดียิ่งขึ้น

๗. พรหมวิหาร ๔ (ธรรมประจำใจอันประเสริฐ)

• **เมตตา:** ความรักใคร่ ปรารถนาให้ผู้อื่นมีความสุข
• **กรุณา:** ความสงสาร คิดจะช่วยให้ผู้อื่นพ้นทุกข์
• **มุทิตา:** ความพลอยยินดีเมื่อผู้อื่นได้ดี
• **อุเบกขา:** ความวางเฉย ความเป็นกลางเมื่อพิจารณาเห็นว่าสัตว์โลกเป็นไปตามกรรม